Koç Üniversitesi Kimya ve Biyoloji Mühendisliği Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Seda Keskin Avcı, Avrupa Araştırma Konseyi (ERC) tarafından 2 milyon Avro değerinde önemli bir hibe almaya hak kazandı. TÜBİTAK destekli “STARLET: Gelişmiş Gözenekli Malzemelerin Enerji, Çevre ve Biyomedikal Uygulamalar için Atomistik Modellenmesi” adlı projesi, kanser tedavileri, temiz enerji depolama ve küresel ısınmayla mücadele gibi kritik alanlarda umut vadediyor. Koç Üniversitesi, bu yıl Türkiye'den ERC desteği alan tek üniversite olma özelliğini taşırken, ülke genelindeki 50 ERC projesinin 28'i de bu kurum bünyesinde yürütülüyor.
MOF'lar: Genç Teknoloji, Büyük Potansiyel
Prof. Dr. Seda Keskin Avcı, yaklaşık 10-15 yıl önce keşfedilen ve MOF'lar (metal organik kafesli yapılar) olarak bilinen sünger benzeri gözenekli yapılar üzerine yaptığı çalışmalarla tanınıyor. Bu genç teknoloji, çölde su moleküllerini yakalamaktan, araçlarda elektrik dağıtımını optimize etmeye, hatta atmosfere salınan karbondioksiti hapsetmeye kadar geniş bir yelpazede kullanım potansiyeli sunuyor. Bilim insanları, bu molekülleri geliştirmeye ve yeni kombinasyonlarla sayılarını artırmaya devam ediyor.
Avcı, 2017'de ERC'den aldığı ilk projesi COSMOS ile, laboratuvarda yıllar sürebilecek malzeme testlerini hızlandırmak amacıyla bilgisayar simülasyonları geliştirmişti. COSMOS projesiyle Türkiye'den mühendislik alanında ERC Başlangıç Desteği alan ilk kadın araştırmacı unvanını kazanan Avcı, şimdi de Türkiye'den genel mühendislik panelinden (PE8) destek gören ilk konsolidatör projenin sahibi oldu. STARLET projesi, atomik hesaplamaları, moleküler simülasyonları, veri bilimi yöntemlerini ve deneysel çalışmaları entegre ederek MOF'ların farklı uygulamalardaki performanslarını belirlemeyi hedefliyor. Bu bütünsel yaklaşım sayesinde, MOF'ların enerji, çevre ve biyomedikal alanlardaki potansiyelinin daha verimli ve kısa sürede kullanılması amaçlanıyor. Beş yıl sürecek bu çalışma, Koç Üniversitesi bünyesinde yürütülecek.
Küresel Sorunlara Odaklanan Çığır Açan Veri Tabanı
Prof. Dr. Seda Keskin Avcı, projenin detaylarını paylaşırken, dünyanın temel toplumsal sorunlarına çözüm bulmak amacıyla 10 kritik moleküle odaklanacaklarını belirtti. Bu moleküller arasında temiz enerji depolama için hidrojen ve metan; toksik gaz yakalama ve küresel ısınmayla mücadele için amonyak, karbon monoksit, karbon dioksit ve azot oksit; anti-kanser ilaç tedavisinde taşıyıcı olarak florourasil ve metotreksat; biyomedikal uygulamalar için ise azot ve oksijen yer alıyor. Projenin en önemli küresel kazanımlarından biri, bu alanda dünyanın ilk veri tabanının oluşturulması olacak. Milyonlarca MOF'un konuk molekülleri depolama ve taşıma özelliklerini içerecek bu veri tabanı, yeni malzemelerin keşfini teşvik etmek üzere yüksek performanslı MOF'lar için tasarım kılavuzları sunacak.
