Harcama Hacmi ve Ekonomik Pay
2025 yılında Türkiye'nin gayrisafi yurt içi araştırma ve geliştirme (Ar-Ge) harcamaları, bir önceki yıla kıyasla 328 milyar 607 milyon TL'lik bir büyüme kaydetti. Bu artışın ardından toplam harcama tutarı 980 milyar 428 milyon TL seviyesine ulaştı. Söz konusu yatırımların genel ekonomik yapı içindeki ağırlığı da dikkat çekici düzeyde arttı. 63 trilyon 240 milyar 523 milyon TL'lik gayrisafi yurt içi hasılanın (GSYİH) yüzde 1,55'i bu alana aktarıldı. Bir önceki yıl bu oran yüzde 1,46 olarak gerçekleşmişti.
Sektörel Dağılım ve Finansman Kaynakları
Araştırma ve geliştirme süreçlerinin finansmanında özel sektörün payı belirleyici oldu. Mali ve mali olmayan şirketler, toplam harcamaların yüzde 65,0'sını ve finansmanın yüzde 52,5'ini üstlenerek liderliği elinde tuttu. İkinci sırada yüzde 30,3'lük payla yükseköretim kurumları yer alırken, genel devlet ve kâr amacı olmayan kuruluşların katkısı yüzde 4,7 ile sınırlı kaldı. Personel giderleri, Ar-Ge bütçesinin en büyük kalemini oluşturarak yüzde 58,8 oranında harcama yapılmasına neden oldu.
Bölgesel Konsantrasyon ve İnsan Kaynağı Profili
Aralarında İstanbul, Ankara ve Kocaeli gibi büyük metropollerin bulunduğu bölgelerde Ar-Ge faaliyetleri yoğunlaştı. TR10 kodlu İstanbul bölgesi, toplam harcamaların yüzde 31,8'ini gerçekleştirirken; TR51 (Ankara) yüzde 30,0 ve TR42 bölgesi yüzde 9,5 payla takip etti. Tam zaman eşdeğeri (TZE) cinsinden çalışan Ar-Ge personeli sayısı 317 bin 982'ye yükseldi. Kadın araştırmacıların oranı yüzde 34,1 olurken, eğitim düzeylerine göre bakıldığında personelin çoğunluğu lisans mezunu idi. Teknoloji düzeyine göre incelendiğinde ise imalat sanayindeki harcamaların neredeyse yarısı yüksek teknoloji girişimleri tarafından gerçekleştirildi.
