Türkiye'de merkezi yönetim bütçesinden araştırma ve geliştirme (Ar-Ge) çalışmalarına ayrılan kaynaklar ve bu kaynakların kullanım alanları belirlendi. Yapılan hesaplamalara göre, 2025 yılında Ar-Ge faaliyetleri için toplam 253 milyar 544 milyon TL harcama gerçekleştirildi. Bu miktar, merkezi yönetim bütçesinin %1,58'ine, Gayrisafi Yurt İçi Hasıla'nın (GSYH) ise 63 trilyon 20 milyar 906 milyon TL üzerinden hesaplandığında %0,40'ına karşılık geldi.
Gelecek dönem için ayrılan ödeneklere bakıldığında ise, 2026 yılı merkezi yönetim bütçesinden Ar-Ge faaliyetlerine yönelik olarak 308 milyar 568 milyon TL'lik bir tahsisat yapıldığı görüldü.
Ar-Ge Harcamalarında Üniversiteler İlk Sırada
Ar-Ge harcamalarının sosyo-ekonomik hedefler doğrultusunda incelenmesi, 2025 yılında fonlamanın büyük bir kısmının üniversitelere ayrıldığını ortaya koydu. Genel bilgi gelişimi için üniversitelere yapılan fonlama, toplam harcamaların %64,9'unu oluşturdu. Bunu takip eden diğer önemli hedefler ise %11,5 ile endüstriyel üretim ve teknoloji, %5,0 ile genel bilgi gelişimi (diğer kaynaklardan finanse edilen), %4,4 ile tarım ve yine %4,4 ile eğitim oldu. 2026 yılı başlangıç ödeneklerinde de benzer bir tablo gözlendi; genel bilgi gelişimi için üniversitelere %69,5 oranında ödenek ayrılırken, endüstriyel üretim ve teknoloji %8,9 ile ikinci sırada yer aldı. Diğer sıralamalar ise %5,5 ile genel bilgi gelişimi (diğer kaynaklardan finanse edilen), %4,7 ile tarım ve %4,0 ile savunma şeklinde gerçekleşti.
Uluslararası Ar-Ge Programlarına Destek Artıyor
Merkezi yönetim bütçesinden uluslararası Ar-Ge programlarına ayrılan kaynaklar da dikkate değer bir artış gösterdi. 2025 yılında uluslararası Ar-Ge programları için 1,82 milyar TL harcama yapıldı. Bu kapsamda, Avrupa çapında yürütülen Ar-Ge programları 987 milyon TL ile en büyük payı alırken, ikili veya çok taraflı kamu Ar-Ge programları için fonlar 435 milyon TL ve uluslararası Ar-Ge faaliyeti yürüten kuruluşlara gönderilen kamu fonları 402 milyon TL ile bunu izledi. 2026 yılı başlangıç ödeneklerine göre ise uluslararası Ar-Ge programlarına toplam 1,95 milyar TL tahsis edildi. Avrupa çapındaki Ar-Ge programları 1 milyar TL ile yine başı çekerken, uluslararası Ar-Ge faaliyeti yürüten kuruluşlara ait fonlar 489 milyon TL ve ikili veya çok taraflı uluslararası Ar-Ge programları 460 milyon TL olarak belirlendi.
