Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Çocuk ve Ergen Psikiyatri Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Neriman Kilit, nörogelişimsel bozuklukların çeşitleri, genel belirtileri ve özellikle Otizm Spektrum Bozukluğu’nda (OSB) ortaya çıkan belirgin fiziksel ve davranışsal işaretler hakkında önemli bilgilendirmelerde bulundu. Kilit, bu bozuklukların çocukluk döneminde başladığını ve bireylerin bilişsel, sosyal, dilsel, motor ve davranışsal gelişimini etkileyen bir dizi gelişimsel durum olduğunu vurguladı.
Nörogelişimsel Bozuklukların Temel Sınıflandırması
Dr. Öğr. Üyesi Kilit’in açıklamalarına göre, tıbbi literatürde ve özellikle DSM-5 tanı ölçütlerine göre bu bozukluklar altı ana kategoride inceleniyor. Bu kategoriler; Otizm Spektrum Bozukluğu, Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), Özgül Öğrenme Güçlükleri (disleksi, disgrafi gibi), Dil ve İletişim Bozuklukları, Anlıksal (Zekâ) Yetersizlikleri ile Motor Bozukluklar (tik bozuklukları ve Tourette Sendromu gibi) olarak sıralanıyor.
Ortak Belirtiler ve Otizme Özgü İşaretler
Her nörogelişimsel bozukluğun kendine has özellikleri olsa da, Dr. Öğr. Üyesi Kilit bu grupta ortak bazı belirtilerin öne çıktığını belirtti. Çocuklarda el yazısı ve düğme ilikleme gibi ince motor becerilerde veya denge kurma, yürüme, koşma gibi kaba motor becerilerde gelişimsel gecikmeler veya koordinasyon sorunları görülebileceğini ifade etti. Ayrıca, günlük yaşam becerilerinde ve işlevsellik düzeyinde kısıtlamalar, sınırlı ve yoğun ilgi alanları, yeniliklere karşı direnç, tekrarlayıcı davranışlar ve takıntılı özellikler de bu grubun ortak işaretleri arasında yer alıyor. Otizm Spektrum Bozukluğu’nda hem davranışsal hem de fiziksel bulguların bir arada değerlendirilebileceğini kaydeden Kilit, “En sık rastlanan fiziksel bulgulardan biri parmak ucunda yürümedir ve bu, kaba motor gelişimindeki farklılıkların önemli bir göstergesi olarak kabul edilir.” şeklinde konuştu. Davranışsal bulgular arasında ise el çırpma, sallanma gibi tekrarlayıcı hareketler, belirli konulara aşırı ve sınırlı ilgi, günlük rutinlere sıkı bağlılık ve bu rutinlerin bozulmasına güçlü tepkiler verme gibi özellikler öne çıkıyor. Kilit, bazı çocuklarda ince motor becerilerin akranlarına göre daha yavaş geliştiğini ve günlük yaşamda desteğe ihtiyaç duyulabildiğini de ekledi.
