Yaz sıcaklarında serinletici etkisiyle büyükten küçüğe herkesin favorisi olan dondurma, kolayca ulaşılabilir olması nedeniyle sıkça tercih ediliyor. Ancak, “soğuk olduğu için hafiftir” yanılgısı çoğu zaman doğru olmayabilir. Memorial Kayseri Hastanesi Beslenme ve Diyet Bölümü’nden Uzman Diyetisyen Betül Merd, dondurma tüketirken göz önünde bulundurulması gereken önemli noktaları paylaştı.
İçerik Analizi: Glikoz Şurubuna Dikkat
Dondurmayı sağlıklı ya da sağlıksız olarak etiketlemek yerine, öncelikle içeriğini incelemek kritik önem taşıyor. Süt, yoğurt veya krema bazlı, gerçek meyve, kakao veya kuruyemiş içeren dondurmalar ile yoğun miktarda şeker, glikoz/fruktoz şurubu, bitkisel yağ, aroma vericiler ve katkı maddeleri içeren ürünlerin besin değerleri arasında ciddi farklar bulunuyor. Özellikle market raflarındaki ürünlerde ‘dondurma’, ‘sütlü buz’ veya ‘bitkisel yağlı ürün’ gibi farklı isimlendirmelere dikkat etmek gerekiyor. Tüketicilerin sadece ön yüzdeki ‘çilekli’ veya ‘çikolatalı’ gibi ifadelere değil, mutlaka ürünün içindekiler listesine ve besin değerleri tablosuna göz atmaları öneriliyor.
Doğal ve Kontrollü Tüketim
Sağlıklı beslenme ilkeleri doğrultusunda, dondurma doğru porsiyon ve tüketim sıklığıyla beslenme düzenine dahil edilebilir. Özellikle doğal yöntemlerle hazırlanan sade sütlü dondurmalar, şerbetli ve yüksek şekerli tatlılara kıyasla daha iyi bir alternatif sunabilir. Ancak porsiyon kontrolü burada büyük önem taşıyor. Bir top dondurmanın kalori değeri, kullanılan süt, krema, şeker, çikolata, kuruyemiş ve diğer malzemelere bağlı olarak değişiklik gösterir. Bu nedenle, belirli bir kalori değeri vermek yanıltıcı olabilir.
“Erimiyor” Videoları ve Etiket Okuma Bilinci
Son yıllarda sosyal medyada yayılan, bazı dondurmaların suya tutulduğunda erimediğini gösteren videolar, tüketicilerde “doğal olmayan maddeler içeriyor” algısı yaratmaktadır. Ancak dondurmanın geç erimesi veya erirken şeklini koruması, tek başına sağlıksız olduğu anlamına gelmez. Erime hızını, kullanılan yağ miktarı, süt proteinleri, şeker, diğer kuru maddeler, emülgatörler, stabilizatörler, hava miktarı, üretim teknolojisi ve saklama koşulları gibi birçok faktör etkiler. Mevzuata uygun miktarlarda kullanılan stabilizatör ve emülgatörler, ürünün yapısını korumak için gıda üretiminde izin verilen bileşenlerdir. Bu videolar, tüketicilere önemli bir mesaj verse de, bilimsel açıdan sadece bu görüntüye dayanarak dondurmanın sağlıksız olduğu sonucuna varmak doğru değildir. Asıl önemli olan, dondurma alırken yalnızca görüntüsüne veya reklamına değil, ürün etiketine odaklanmaktır.
Dondurma Seçiminde Dört Önemli Kriter
Tüketicilerin dondurma alırken dikkat etmesi gereken başlıca kriterler şunlardır:
- İçindekiler Listesi: Şeker veya şeker içeren bileşenlerin listenin başında yer alması, ürünün yüksek miktarda ilave şeker içerdiğine işaret eder. Bu tür ürünlerden kaçınılmalıdır.
- Yağ Kaynağı: Süt yağı yerine farklı bitkisel yağların kullanılması, ürünün besin profilini değiştirebilir. İçerikteki yağ kaynağına dikkat edilmelidir.
- Şeker Miktarı: “Şekersiz”, “fit”, “light” veya “meyveli” gibi ifadeler, ürünün otomatik olarak sağlıklı olduğu anlamına gelmez. Besin değerleri tablosundaki şeker ve enerji miktarları mutlaka kontrol edilmelidir.
- Porsiyon Kontrolü: Özellikle kutulu dondurmalarda, paketin tamamını tek porsiyon olarak değerlendirmemek önemlidir. Etikette belirtilen porsiyon miktarı ile tüketilen miktar arasında fark olabileceği göz önünde bulundurulmalıdır.
“Meyveli” İfadesi Her Zaman Gerçek Meyve Anlamına Gelmez
Dondurma paketlerinde yer alan “çilekli”, “orman meyveli” veya “mango aromalı” gibi ibareler, ürünün yüksek miktarda gerçek meyve içerdiği anlamına gelmeyebilir. Bazı ürünler gerçek meyve içerirken, diğerleri sadece meyve aroması veya preparatları kullanabilir. Bu nedenle, “meyveli” kelimesinden ziyade içindekiler listesine bakmak daha doğru bir yaklaşımdır. Piyasada “en sağlıklı dondurma bu” gibi genel bir yargıdan kaçınılmalı; daha kısa ve anlaşılır içerik listesine sahip, süt ürünü içeren, ilave şeker miktarı düşük ve porsiyonu kontrol edilebilir ürünler tercih edilmelidir. Evde yoğurt veya süt ile hazırlanan, şeker miktarı ayarlanmış dondurmalar ise hem çocuklar hem de yetişkinler için güvenle tüketilebilecek en sağlıklı alternatiflerdir.
