Özellikle yaz mevsiminde cilt yüzeyinde fark edilen beyaz, açık kahverengi veya pembe tonlardaki lekeler, yüzeysel vücut mantarının habercisi olarak dikkat çekiyor. Bu lekeler, sıcak ve nemli iklim koşullarında daha belirgin hale gelmekte olup, halk arasında 'samyeli' olarak bilinen tinea versikolor enfeksiyonunun yaygın nedenlerinden birini oluşturuyor. Acıbadem Taksim Hastanesi Dermatoloji Uzmanı Dr. Melda Koyuncu, tinea versikolorun neden oluştuğunu, kimlerde daha sık görüldüğünü ve tedavi yöntemlerini detaylarıyla açıkladı.
Tinea Versikolor Nedir ve Bulaşıcı mıdır?
Ciltteki mantar enfeksiyonları denince akla bulaşıcılık gelse de, tinea versikolor genellikle bulaşıcı kabul edilmemektedir. Tinea versikolor (pityriasis versikolor), deride renk değişimlerine yol açan yüzeysel bir mantar enfeksiyonudur. Etkeni, deride doğal olarak bulunan Malassezia adlı bir mayadır. Bu maya, bazı bireylerde aşırı çoğalarak hastalığa neden olabilir. Klinik belirtiler arasında genellikle gövde, omuz, boyun ve kollarda görülen beyaz, kahverengi, pembe veya sarımsı lekeler, hafif kepeklenme veya ince pul pul dökülme yer alır. Özellikle sıcak ve nemli ortamlarda hafif kaşıntı da görülebilir. Etkilenen bölgeler bronzlaşmadığı için, güneşe maruz kalındığında lekeler daha belirgin hale gelir.
Tetkik Eden Faktörler, Tanı ve Tedavi
Yüzeysel mantar enfeksiyonunu tetikleyen başlıca faktörler sıcak ve nemli hava, aşırı terleme, yağlı cilt yapısı, bağışıklık sisteminin baskılanması ve hormonal değişimlerdir. Ergenler ve genç yetişkinler, yaşlılara ve çocuklara göre daha yağlı bir cilde sahip oldukları için bu durumdan daha sık etkilenirler. Bağışıklık sistemi zayıflamış kişilerde de hastalık ortaya çıkabilir. Tanı genellikle klinik muayene ile konulur; bazen lekeler üzerindeki ince kepeklerin mikroskopik incelenmesi veya Wood lambası ile sarımsı-yeşil renk değişikliğinin saptanması tanıyı kesinleştirir. Tedavide genellikle selenyum sülfit, çinko pirition veya ketokonazol gibi etken maddeler içeren mantar karşıtı krem ve şampuanlar kullanılır. Yaygın ve tekrarlayan durumlarda ağızdan alınan ilaçlar da önerilebilir. Mantar temizlense bile, cilt renginin normale dönmesi haftalar veya aylar sürebilir.
Korunma Yöntemleri
Dr. Koyuncu, yüzeysel mantar risklerinden korunmak ve tekrarlamasını önlemek için şu önerilerde bulunuyor: Terli giysilerin uzun süre vücutta kalmaması, egzersiz veya yoğun terlemeden sonra duş alınıp kuru giysiler giyilmesi, sıcak ve nemli ortamlarda cildi mümkün olduğunca kuru tutmaya çalışmak, bol ve pamuklu giysilerin tercih edilmesi, çok sıcak ve uzun süreli banyolar yerine ılık duşlar alınması önemlidir. Özellikle yaz aylarında veya sık nüks geçmişi olan kişilerde koruyucu amaçlı olarak haftada bir veya ayda birkaç kez antifungal şampuanların gövde ve kollara uygulanıp 5 dakika bekletilerek durulanması, nüks riskini azaltabilir.
