Günümüzün dijital çağında iletişim kurarken sıklıkla başvurduğumuz emojiler, yazılı mesajlara duygusal bir boyut katmada önemli bir rol oynuyor. Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Klinik Psikolog Göktuğ Kılıç, bu küçük simgelerin dijital ortamdaki iletişimi nasıl etkilediğini ve duygusal ifade üzerindeki yerini detaylandırdı. Kılıç'a göre, emojiler yazılı iletişimdeki eksik kalan sözel olmayan ipuçlarını bir ölçüde tamamlayarak mesajların duygusal tonunu daha anlaşılır hale getirebiliyor.
Emojiler Duyguların Tüm Katmanlarını Yansıtabilir mi?
Ancak Kılıç, emojilerin duyguları her zaman eksiksiz ve doğru bir şekilde yansıtamayabileceğine dikkat çekiyor. İnsan duygularının genellikle karmaşık, çelişkili ve çok katmanlı olduğunu vurgulayan Kılıç, kırgınlık, özlem, hayal kırıklığı, umut ve sevgi gibi hislerin aynı anda deneyimlenebildiğini belirtiyor. Emojilerin bu karmaşık deneyimleri sembollerle ifade etmeyi kolaylaştırsa da tam anlamıyla aktaramadığını ifade ediyor. Ayrıca, bir emojinin mesajı daha sıcak ve samimi gösterme potansiyeli olduğu, ancak tek başına emoji kullanımına bakarak kişilik değerlendirmesi yapmanın doğru olmadığı da vurgulanıyor. Yaş, kültür, iletişim alışkanlıkları ve sosyal ortam gibi faktörlerin emoji kullanımını etkilediği belirtiliyor. Dijital ortamda mimik ve ses tonu eksikliğinin emojilerle bir noktaya kadar giderilmeye çalışıldığı ve bu sayede mesajın duygusal tonunun belirginleşebildiği de ifade ediliyor.
Anlamı Değiştiren Emojiler ve Beyin Süreçleri
Kılıç, emojilerin bazen söylenmek istenen duyguyu yumuşatırken, bazen de örtük mesaj vermek için kullanılabildiğini aktarıyor. Özellikle ironi içeren ifadelerde kullanılan bir emojinin, cümlenin anlamını tamamen değiştirebileceğini belirtiyor. Pasif-agresif iletişimi oluşturan unsurun emojinin kendisi değil, hangi amaçla kullanıldığı olduğunun altı çiziliyor. Araştırmaların, insan beyninin emojileri sadece bir sembol olarak değil, yüz ifadelerine benzer şekilde işleyebildiğini gösterdiğini söyleyen Kılıç, özellikle gülen ya da üzgün yüz emojilerinin, gerçek yüz ifadelerini değerlendirirken aktifleşen bazı beyin bölgelerini harekete geçirebildiğini açıklıyor. Bu durum, piksellerden oluşan bir sembolün neden bu kadar güçlü duygusal anlamlar taşıyabildiğini açıklıyor.
Emoji Kullanımında Yanlış Anlaşılmalar ve Empati
Aynı emojinin farklı kişiler için farklı anlamlar taşıyabileceği gerçeği, yanlış anlaşılmalara yol açabiliyor. Kılıç, kuşaklar arası kullanım farklılıklarının da bu durumu etkilediğini, bir kişinin samimi bulduğu bir emojinin başka biri tarafından mesafeli veya alaycı algılanabileceğini belirtiyor. Bu nedenle iletişimde sadece emojiye değil, ilişkinin geçmişine, bağlama ve kullanılan ifadelere birlikte bakmanın daha sağlıklı sonuçlar doğuracağını ifade ediyor. Emojilerin hızlı geri bildirim sağladığı ve sosyal onay mekanizmasının bir parçası olarak işlev görebildiği de ekleniyor. Kılıç, emojilerin karmaşık duyguları kısa ve hızlı ifade etmeyi sağlayan bir duygu kısayolu olduğunu, ancak duyguların yalnızca semboller aracılığıyla ifade edilmesinin zaman zaman duygular üzerine düşünme ve onları sözcüklere dökme becerisini sınırlayabileceği uyarısında bulunuyor. Duyguların sadeleşmesi ve yüzeyselleşmesinin empati kaybı riskini değerlendiren Kılıç, bu konuda kesin bir yargıya varmak için yeterli bilimsel veri bulunmadığını, ancak empati için duyguların tüm nüanslarını kavramanın önemli olduğunu ve emojilerin bu karmaşıklığı tam olarak yansıtamayabileceğini dile getiriyor. Risk, emojilerin varlığından ziyade, duyguların yalnızca emojiler aracılığıyla aktarılmaya çalışılmasında ortaya çıkıyor.
