Okulların açılmasına sayılı günler kala, ailelerin okul alışverişi telaşı hız kazanırken, çocukların sağlığı için kritik bir unsur olan okul çantası seçimi de gündeme geliyor. Atlas Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Bölüm Başkanı Doç. Dr. Hikmet Uçgun, çanta tercihlerinde sadece estetik ve dayanıklılığın değil, çocuğun boyu, kilosu ve genel fiziksel kapasitesinin esas alınması gerektiğini belirtiyor. Uçgun, ideal bir çantanın hafif, çocuğun vücut ölçülerine uygun ve her iki omuzda dengeli bir şekilde taşınabilen bir model olması gerektiğini ifade etti.
Yanlış Çanta Seçimi Omurga Sağlığını Nasıl Etkiler?
Çocukluk ve ergenlik dönemi, kas-iskelet sisteminin aktif olarak geliştiği hassas bir evredir. Doç. Dr. Hikmet Uçgun'a göre, bu dönemde çocuğun fiziksel kapasitesini aşan ağırlıkta veya vücut yapısına uygun olmayan bir çantayı uzun süre taşımak, ciddi rahatsızlıklara yol açabilir. Uçgun, bu durumun yürüyüş sırasında gövdenin öne eğilmesine, omuzların kapanmasına ve kasların aşırı zorlanmasına neden olabileceğini, bunun sonucunda da omuz, boyun ve sırt bölgesinde yorgunluk, hassasiyet ve ağrı gibi şikayetlerin ortaya çıkabileceğini dile getirdi. Ancak Uçgun, ağır çantanın kesinlikle kalıcı omurga bozukluklarına yol açtığına dair yaygın inanışın bilimsel bir temeli olmadığını vurguladı. Mevcut araştırmaların, çanta ağırlığı ile çocuklarda bel ağrısı arasında tek başına doğrudan bir neden-sonuç ilişkisini kesin olarak ortaya koymadığını belirtti. Çantanın ağırlığının yanı sıra taşıma süresi, taşıma şekli, çocuğun yaşı, fiziksel kapasitesi ve günlük aktivite düzeyi gibi faktörlerin bir bütün olarak değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.
Doğru çanta seçiminde dikkat edilmesi gerekenler arasında çantanın mümkün olduğunca hafif olması ve çocuğun vücut ölçülerine uygun büyüklükte seçilmesi yer alıyor. “Büyüyünce de kullanır” düşüncesiyle çocuğun gövdesine göre çok büyük bir çanta almanın doğru bir yaklaşım olmadığını belirten Uçgun, iki omuz askılı sırt çantalarının tercih edilmesi gerektiğini söyledi. Askıların geniş, destekli ve ayarlanabilir olması, çantanın her iki omuza takılması ve sırta mümkün olduğunca yakın durması önem taşıyor. Çantanın alt kısmının bel seviyesinin çok altına sarkmaması gerektiği, göğüs veya bel kemerli modellerin ise yükün fazla olduğu durumlarda daha dengeli bir taşıma sağlayabileceği belirtildi. Çanta içindeki ağır kitap ve materyallerin sırta yakın bölmelere, hafif eşyaların ise dış bölmelere yerleştirilmesi, yükün vücuttan uzaklaşarak çocuğu geriye doğru çekmesini azaltmaya yardımcı olabilir. Uçgun, ailelere çantayı düzenli olarak tartmalarını ve çanta ağırlığının çocuğun vücut ağırlığının yaklaşık yüzde 10'u civarında tutulmasının pratik bir referans olduğunu dile getirdi. Ancak bu oranın kesin bir güvenli sınır olarak görülmemesi gerektiğini, çocuğun çantayı taşırken zorlanması, ağrı hissetmesi veya duruşunda belirgin değişiklikler olması gibi fiziksel sinyallerin daha önemli uyarı işaretleri olduğunu ekledi.
Yürüme Süresi ve Çanta Ağırlığı İlişkisi
Doç. Dr. Hikmet Uçgun, çantanın ağırlığının yanı sıra çocuğun çantayı ne kadar süre taşıdığının da önemli olduğunu vurguladı. Servisle okula gidip çantasını sadece birkaç dakika taşıyan bir çocukla, aynı ağırlıktaki çantayı 20-30 dakika yürüyerek taşıyan bir çocuğun maruz kaldığı yükün farklı olduğunu belirtti. Taşıma süresi uzadıkça kasların çalışma süresi ve yorgunluğun artabileceği, çocuğun çantayı taşırken sürekli öne doğru eğilmesi, omuz askılarını eliyle desteklemesi, sık sık çantayı çıkarıp dinlenmesi veya boyun, omuz ve sırt ağrısından şikayet etmesinin yükün çocuk için fazla olduğuna işaret edebileceğini ifade etti. Uçgun, ağır çanta taşıyor diye çocukların yürümekten uzaklaştırılmasının doğru bir yaklaşım olmadığını, tam tersine yürüyüşün çocuklar için değerli bir fiziksel aktivite olduğunu, çözümün gereksiz yükü azaltmak ve çantayı çocuğa uygun hale getirmek olduğunu vurguladı. Ayrıca okulların da ders programlarını düzenleyerek, dolap imkanları sunarak ve dijital materyalleri doğru kullanarak günlük çanta yükünü azaltmada önemli bir rol oynayabileceğini ekledi.
