İş veya tatil amaçlı uzun süren uçak, otobüs veya otomobil yolculukları, vücudun hareketsiz kalmasına neden olarak bazı sağlık sorunlarını tetikleyebilir. Özellikle dört saati aşan seyahatlerde bacakların aynı pozisyonda kalması, toplardamar dolaşımını yavaşlatarak kan pıhtısı oluşma ihtimalini yükseltir. Oluşan pıhtıların akciğerlere ulaşması ise hayati tehlike arz eden pulmoner emboliye yol açabilir. Memorial Bodrum Hastanesi Kalp ve Damar Cerrahisi Bölümü'nden Op. Dr. Filiz Bakkal, uzun yolculuklarda pıhtı riskini en aza indirmek için alınabilecek basit tedbirler hakkında bilgi verdi.
Uzun Süreli Hareketsizlik Pıhtı Riskini Artırıyor
Derin ven trombozu (DVT), çoğunlukla bacakların derin toplardamarlarında pıhtı oluşumuyla karakterize bir rahatsızlıktır. Uzun süre hareketsiz kalmak, bacaklardaki kan akışını yavaşlatarak kanın göllenmesine ve pıhtı oluşumuna zemin hazırlar. İş veya tatil seyahatlerinde, uçak, otobüs ya da otomobilde saatlerce aynı pozisyonda oturmak, bacaklardaki toplardamar dolaşımını olumsuz etkiler. Daha önce pıhtı öyküsü olanlar, yakın zamanda ameliyat veya hastanede yatış geçirenler, aktif kanser hastaları, ileri yaştaki bireyler veya fazla kilolu kişilerde pıhtı oluşma riski daha yüksektir. Yaz aylarında yapılan yolculuklarda sıcak havaya bağlı sıvı kaybı arttığı için bu dönemlerde yeterli sıvı tüketimi büyük önem taşır. Ancak pıhtı oluşumunda en kritik risk faktörü uzun süreli hareketsizliktir.
Akciğere Ulaşan Pıhtı Hayati Risk Taşıyor
Derin ven trombozu her zaman belirgin semptomlarla kendini göstermeyebilir. Ancak, özellikle uzun bir yolculuk sonrasında tek bacakta şişlik, ağrı, hassasiyet, kızarıklık ve ısı artışı gibi belirtiler fark edildiğinde mutlaka tıbbi değerlendirme yapılmalıdır. Pıhtının akciğerlere ulaşması durumunda ise ani nefes darlığı, göğüs ağrısı, kalp çarpıntısı, baş dönmesi, bayılma veya kanlı öksürük gibi acil belirtiler ortaya çıkabilir. Bu tür semptomların görülmesi halinde vakit kaybetmeden acil tıbbi yardım alınması gerekmektedir.
Yolculuk Sırasında Pıhtı Riskini Azaltacak 8 Önlem
Günümüzün modern ulaşım araçları en uzak mesafeleri dahi kısa sürede kat etme imkanı sunarken, gerekli önlemler alınmadığında bazı sağlık riskleri de beraberinde gelebilir. Bu nedenle, uzun süreli yolculuklarda pıhtı riskini minimize etmek ve bacak dolaşımını desteklemek için aşağıdaki tedbirlerin uygulanması tavsiye edilir:
- Düzenli hareket edin: Mümkün olduğunda koltuğunuzdan kalkarak koridorda kısa yürüyüşler yapın.
- Otomobil yolculuklarında mola verin: Uzun süre kesintisiz araç kullanmak yerine, belirli aralıklarla durarak birkaç dakika yürüyüş yapın.
- Ayak bileklerinizi çalıştırın: Oturduğunuz yerde ayak bileklerinizi yukarı-aşağı hareket ettirin ve dairesel çevirme egzersizleri yapın.
- Baldır kaslarınızı aktif tutun: Ayak parmaklarınızı ve topuklarınızı sırayla kaldırarak baldır kaslarınızı çalıştırın.
- Bacak bacak üstüne atmayın: Uzun süre aynı pozisyonda oturmaktan kaçının, bacaklarınızı mümkün olduğunca rahat ve hareket edebilecek şekilde konumlandırın.
- Yeterli sıvı alın: Yolculuk boyunca susuzluk hissetmeden düzenli olarak su tüketmeye özen gösterin.
- Sıkı kıyafetlerden kaçının: Bel ve bacak bölgesini aşırı sıkan kıyafetler yerine rahat giysiler tercih edin.
- Risk grubundaysanız hekiminize danışın: Daha önce pıhtı geçirdiyseniz veya başka risk faktörleriniz varsa, yolculuk öncesinde doktorunuzla görüşerek kompresyon çorabı veya ilaçla korunma gibi yöntemlerin gerekip gerekmediğini değerlendirin.
